ความเป็นมา

มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน นครราชสีมา มีพื้นที่ศูนย์ฝึกภาคสนามของมหาวิทยาลัย จำนวน 2,500 ไร่  โดยพื้นที่ดังกล่าวใช้เป็นพื้นที่ฝึกงานภาคสนามของนักศึกษา และพื้นที่อีกจำนวน 200 ไร่ ใช้จัดทำสวนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ ซึ่งเดิมเป็นที่ดินของราษฎร ชาวบ้าน ตำบลหนองระเวียง ที่มีจิตศรัทธายกที่ดินทำกิน ให้แก่มหาวิทยาลัย ผู้อำนวยการวิทยาลัยเทคนิคภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (ในขณะนั้น)  มีปณิธานที่จะอนุรักษ์พันธุกรรมพืชไว้ ให้เป็นประโยชน์ต่อเยาวชนและประชาชน เพื่อปกปักรักษา พื้นที่ป่าของสถาบันและศึกษาการใช้ประโยชน์ของพรรณไม้ในพื้นที่และบริเวณ ใกล้เคียง รวมทั้งใช้เป็นแหล่งศึกษาสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์ในการอนุรักษ์พันธุกรรม พืชแก่เยาวชนและประชาชน

ต่อมาเมื่อได้ทราบว่าสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีพระราชดำริให้มีโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชขึ้น ตั้งแต่ปี 2535 นายดิเรก มานะพงษ์ รองอธิการบดีฝ่ายวิเทศสัมพันธ์ สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล และนางประไพศรี สุภา ผู้อำนวยการวิทยาเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยความเห็นชอบของนายธรรมนูญ ฤทธิมณี อธิการสถาบันเทคโนโลยีราชมงคล ในขณะนั้น จึงได้ประสานไปยัง นายพิศิษฐ์ วรอุไร ประธานคณะกรรมการบริหารโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชฯ ขอน้อมเกล้าฯ ถวายพื้นที่จำนวน 1,000 ไร่ ในบริเวณศูนย์ฝึกภาคสนามหนองระเวียงเข้าเป็นส่วนหนึ่งของโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริฯ เมื่อเดือนมีนาคม พ.ศ. 2537 ได้ทรงมีพระมหากรุณา รับพื้นที่ดังกล่าวเข้าเป็นส่วนหนึ่งของ “โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และให้พื้นที่ 1,000 ไร่ มีชื่อว่า “พื้นที่ปกปักพันธุกรรมพืช อพ.สธ. หนองระเวียง” โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อ สนองพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เพื่ออนุรักษ์และปกปักรักษาพื้นที่ป่าของสถาบัน เพื่อศึกษาวิจัยเกี่ยวกับพืชและการใช้ประโยชน์ของพรรณไม้ในพื้นที่และบริเวณใกล้เคียง และเพื่อสร้างจิตสำนึกการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชแก่เยาวชนและประชาชน มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน ได้มีการดำเนินงานตามแนวทางการดำเนินงานของโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี (อพ.สธ.) มาอย่างต่อเนื่อง กระทั่งปี 2554 มหาวิทยาลัยได้รับเกียรติเป็นเจ้าภาพการจัดงานนิทรรศการ “ทรัพยากรไทย : ก้าวสู่โลกกว้างอย่างมั่นใจ” ในระหว่างวันที่ 1-7 พฤศจิกายน พ.ศ. 2554 ณ ศูนย์ฝึกหนองระเวียง มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน ตำบลหนองระเวียง อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา โดยในพิธีเปิด รองศาสตราจารย์วินิจ โชติสว่าง อธิการบดีมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสานในขณะนั้น ได้เป็นผู้กล่าวถวายรายงาน โดยเนื้อหาการรายงานช่วงท้ายมีใจความตอนหนึ่งที่ว่า “หลังจากการประชุมวิชาการและนิทรรศการครั้งนี้ ศูนย์ฝึกหนองระเวียงจะพัฒนาเป็น ศูนย์อนุรักษ์และพัฒนาทรัพยากรภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนกลาง ที่เป็นแหล่งเรียนรู้ของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน มหาวิทยาลัยอื่นๆสถาบันการศึกษา โรงเรียน องค์การบริหารส่วนท้องถิ่น และประชาชนทั่วไป ในการอนุรักษ์และพัฒนาทรัพยากรของประเทศต่อไป”